Architektura Pomorza

Kolejną podróż studyjną odbyłem podczas wakacyjnego pobytu w Moryniu. Udałem się do miejscowości położonych na zachodniej skarpie pradoliny Odry w okolicy miejscowości Wrietzen. W kolejnych odwiedzanych wsiach poszukiwałem między innymi kościołów z motywem szachownicowym na kamiennych kwadrach.

Kościół Mariacki we Wriezen jest najważniejszym zabytkiem sakralnym miasta i jednym z najcenniejszych przykładów gotyku ceglanego na terenie Brandenburgii. Jego budowę rozpoczęto w drugiej połowie XIII wieku, a w kolejnych stuleciach świątynia była rozbudowywana, osiągając imponującą formę trójnawowej hali z wysoką wieżą. Przez wieki była centrum życia religijnego i społecznego oraz świadkiem najważniejszych wydarzeń w historii miasta. Niestety dotkliwie zniszczona w 1945 roku do dzisiaj pozostaje w ruinie. Odbudowano i udostępniono jedynie wieżę zachodnią oraz poligonalnie zamknięte prezbiterium. Na uwagę zasługują portale wejściowy zdobione profilowanymi kształtkami i fryzami.  

Kościół w Schulzendorf należy do najstarszych świątyń dawnego powiatu Wriezen. Został wzniesiony w połowie XIII wieku z dokładnie obrobionych kamieni polnych i do dziś zachował średniowieczny układ przestrzenny. W XV wieku podwyższono wieżę, a w XVII stuleciu dobudowano od północy zakrystię oraz lożę patronacką rodu von Pfuel, właścicieli miejscowego majątku przez blisko czterysta lat. Świątynia jest cennym przykładem wiejskiej architektury sakralnej Brandenburgii i od wieków stanowi duchowe centrum miejscowości. Na ościeżu jednego z portali znalazłem kwadrę z pionowymi rysami. Prawdopodobnie jest to świadek dawnej praktyki krzesania ognia wielkanocnego.

Kościół w Möglin wywodzi się ze średniowiecza, choć obecny wygląd zawdzięcza licznym przebudowom przeprowadzonym w XVI i XIX wieku. Świątynia związana jest z historią miejscowego majątku oraz działalnością Albrechta Daniela Thaera – twórcy nowoczesnych nauk rolniczych, którego siedziba znajdowała się w Möglin. Po zniszczeniach II wojny światowej odbudowano wieżę i przywrócono kościołowi historyczny charakter. Skromna architektura, kamienne mury oraz spokojne otoczenie tworzą wyjątkowy klimat, typowy dla wiejskich kościołów Brandenburgii. Kościół pozostaje ważnym elementem krajobrazu kulturowego regionu Reichenow-Möglin. Obok kościoła, nad stawem, znajdują się relikty rodowej nekropolii a na przeciwległym brzegu stawu odrestaurowany pałac.

Kościół w Batzlow został zbudowany w XIV wieku z kamienia polnego. Jego charakterystyczna bryła z masywną wieżą od stuleci dominuje nad okolicą. Świątynia ucierpiała podczas wojny trzydziestoletniej oraz w 1945 roku, jednak dzięki kolejnym odbudowom zachowała swój historyczny wygląd. Wnętrze zdobią elementy wyposażenia pochodzące z XVI–XVIII wieku, w tym kopia renesansowego obrazu „Zdjęcie z krzyża”. Obecnie kościół przechodzi kompleksową renowację, której celem jest zabezpieczenie jednego z najcenniejszych zabytków sakralnych regionu.

Kościół w Reichenberg pochodzi z XIV wieku i należy do grupy średniowiecznych kościołów z kamienia polnego charakterystycznych dla Brandenburgii. Po zniszczeniach końca II wojny światowej został starannie odrestaurowany. We wnętrzu zachował się cenny późnogotycki ołtarz oraz barokowy anioł chrzcielny, będący jednym z najpiękniejszych elementów wyposażenia świątyni. Prosta architektura, harmonijnie wpisana w krajobraz wsi, przypomina o wielowiekowej historii chrześcijaństwa na tych terenach. Kościół pozostaje miejscem regularnych nabożeństw i ważnym zabytkiem kultury regionu.

Kościół w Ihlow jest niewielką świątynią o średniowiecznym rodowodzie, której początki sięgają XIII wieku. Zbudowany z kamienia polnego, był wielokrotnie przebudowywany, zachowując jednak prostą, charakterystyczną dla Brandenburgii formę architektoniczną. Wnętrze zachowało elementy historycznego wyposażenia oraz atmosferę dawnego wiejskiego kościoła, gdzie kolejne pokolenia gromadziły się na modlitwie i najważniejszych uroczystościach rodzinnych. Na szczególną uwagę zasługują portale wejściowe zamknięte łukiem pełnym oraz motyw szachownicy na kamiennej kwadrze w południowo-wschodnim narożniku prezbiterium i apsydy.

Kościół w Reichenow jest gotycką budowlą z kamienia polnego, której początki sięgają średniowiecza. Usytuowany w pobliżu dawnego zespołu pałacowego tworzy malowniczy zespół historyczny z jeziorem i parkiem. W ciągu wieków świątynia była kilkakrotnie odnawiana, zachowując jednak swój pierwotny charakter. Wnętrze kryje cenne wyposażenie z okresu baroku i późniejszych epok.

Kościół w Grunow należy do grona niewielkich średniowiecznych świątyń wiejskich Brandenburgii. Wzniesiony z kamienia polnego, zachował prostą i harmonijną bryłę, mimo późniejszych przekształceń. Skromna architektura i otoczenie starego cmentarza podkreślają historyczny charakter tego miejsca. Dziś kościół pozostaje cennym zabytkiem przypominającym o bogatej historii regionu. Niestety otoczenie kościoła porośnięte wybujałą roślinnością uniemożliwia zrobienie perspektywicznych fotografii. Na ścianach tego kościoła zachowało się najwięcej kwadr granitowych z motywem szachownicy oraz krzyża jerozolimskiego. Na uwagę zasługują również portale wejściowe oraz relikty pierwotnych okien.

Kościół w Prädikow powstał w średniowieczu jako świątynia wiejska z kamienia polnego. W kolejnych stuleciach był przebudowywany, dzięki czemu łączy elementy gotyckie z późniejszymi dodatkami barokowymi. Zachowana historyczna bryła oraz spokojne położenie sprawiają, że jest jednym z charakterystycznych zabytków okolicy. Niestety otoczenie świątyni pozostawia wiele do życzenia, choć po południowej stronie zachowały się ślady zieleńca nawiązujące do średniowiecznych wirydarzy. Na południowej ścianie nawy znajduje się kwadra z motywem szachownicy.

Kościół w Prötzel został wzniesiony pod koniec XVII wieku na fundamentach starszej, XIV-wiecznej świątyni. Wyrużniającą cechą budowli jest usytuowanie wieży od wschodniej strony – rozwiązanie spotykane bardzo rzadko w Brandenburgii. Barokowe wnętrze zachowało cenne wyposażenie z XVIII wieku, w tym ołtarz, ambonę i chrzcielnicę. Kościół jest jednym z najcenniejszych zabytków sakralnych tej części Märkisch-Oderland.