RZEPLINO (Repplin)

Duża wieś sołecka położona w sąsiedztwie doliny rzeki Iny w odległości 7,5 km na północ od Dolic, na średniowiecznym trakcie łączącym Stargard i Choszczno. Wczesny rodowód osady potwierdzają liczne znaleziska archeologiczne, szczególnie z epoki brązu oraz wpływów rzymskich. Układ ulicowo-placowy zwartej zabudowy z wciąż czytelnym zarysem pierwotnego wrzecionowatego nawsia, na którym posadowiono kościół, ukształtował się dopiero w okresie kolonizacji niemieckiej. Na kartach historii wieś pojawiła się w roku 1233 w dokumencie wystawionym przez księcia wielkopolskiego Władysława Odonicza, potwierdzającym nadania dla klasztoru cystersów w Kołbaczu. Pod koniec XIII wieku wieś stała się własnością rodu von Wedel, który w pobliskim Krępcewie miał swoją siedzibę i pozostała w ich rękach do początku XX wieku. Następnie aż po rok 1945, Rzeplino należało do Moritza von Stegmanna. Na Wielkiej Mapie Księstwa Pomorskiego Lubinosa miejscowość uwieczniona została pod nazwą Reppeli. W spisie sporządzonym w roku 1628 wymieniono między innymi: 49 gospodarstw chłopskich, 11 zagrodników, młyn, dwie karczmy, kuźnię, owczarnię, rzemieślników. W połowie XIX wieku w strukturze społeczno-gospodarczej wymieniono: 46 gospodarstw chłopskich, 28 domostw mieszkalnych, 4 obiekty przemysłowe, 15 zagród kmiecych, 3 zagrodnicze, młyn, karczmę, kuźnię, cegielnię i ogółem 624 mieszkańców. W XIX wieku w północno-zachodnim skraju wsi ulokowano duży majątek z zabudową skupioną wokół kilku dziedzińców. Najważniejszym elementem tego założenia był pałac (niezachowany) z przylegającym rozległym parkiem krajobrazowym.    

Źródła

Architektura

Kościół wzniesiono pośrodku wiejskiej zabudowy na regularnej parceli wydzielonej kamiennym murem w bezpośrednim sąsiedztwie wiejskiej drogi. Otrzymał prosty układ przestrzenny złożony z prostokątnej w planie, jednoprzestrzennej nawy, zamkniętej od zachodu prostokątną w planie i węższą od nawy wieżą. Świątynię orientowano.  

Ściany korpusu nawowego o grubości 120 cm, posadowione na kamiennym fundamencie, wymurowano z kamieni polnych łączonych zaprawą wapienną. Ściany kaplicy południowej wykonano z cegły. Tynk na elewacjach zewnętrznych pojawił się zapewne w późniejszym okresie. Wnętrze zamknięto drewnianym stropem zwierciadlanym z fasetami i lunetami. Pośrodku stropu umieszczono płaskorzeźbę „Glorii z promieniami” w obramieniu z profilowanych listew. Całość nakryto dachem siodłowym pokrytym blachą falistą. Posadzka pierwotna wykonana była z cegły. Obecnie terakotowa. W prezbiterium uwidoczniono dwie cegły zawierające odciski stóp dziecięcych oraz tropy zwierzęce.  

Szczyt wschodni wymurowany ze starej gotyckiej cegły ceramicznej ozdobiono zespołem sześciu ostrołukowych blend w układzie piramidalnym. Rozdzielono je wąskimi lizenami. U podstawy szczytu wykonano niewielkie sterczyny.  

Spośród portali wejściowych w oryginalnym kształcie zachował się jedynie zachodni. Południowy przemurowano w trakcie wznoszenia kaplicy południowej.

Portal zachodni otrzymał trójuskokowe ościeże zamknięte ostrołukiem. Jednoskrzydłowe drzwi o ostrołukowym wykroju osadzono głęboko w wewnętrznym ościeżu.

Pierwotne otwory okienne przebudowano w późniejszym okresie. Osadzono je symetrycznie; po trzy w ścianie północnej i południowej oraz dwa we wschodniej. Środkowe okno w ścianie południowej zlikwidowano w czasie wznoszenia przybudówki. Powiększone, prostokątne ościeża obwiedziono opaskami tynkowymi i wolutowymi zwieńczeniami. U dołu wykonano krótki parapet z profilowanym gzymsem okapnikowym. Po stronie wewnętrznej ościeża silnie rozglifiono i zamknięto łukiem odcinkowym oraz skośnymi parapetami. Ramy okienne czteroskrzydłowe. Skrzydła z drobnym podziałem szczeblinowym na osiem i cztery kwatery.

Wieżę zachodnią, węższą od nawy, wzniesiono na planie prostokąta. Masywne mury o grubości 180 cm wyciągnięto do wysokości kalenicy dachu nawy. Z trzech stron w koronie muru wykonano bliźniacze wnęki zamknięte łukiem odcinkowym, w których osadzono prostokątne otwory dźwiękowe przesłonięte żaluzjami. W podstawie ściany zachodniej wykonano, wspomniane wyżej, portalowe wejście do kruchty wieżowej i dalej do wnętrza kościoła. Belkowane stropy połączono prostymi drewnianymi schodami. Wnętrze zamknięto dachem namiotowym z wystawkami zegarowymi po stronie północnej i południowej. W XIX wieku wykonano nowy hełm ostrosłupowy z zamkniętą niską latarnią. W jej czterech ścianach znajdowały się jedynie niewielkie otwory okienne. Hełm pokryty został blachą ocynkowaną. Na południowej elewacji wieży zachowała się inskrypcja w tynku z datą AD 1707 upamiętniającą przebudowę kościoła.

W XVIII wieku do południowej ściany nawy dobudowano kaplicę o planie prostokąta. Ściany wymurowano w całości z cegły i otynkowano. Naroża dekorowano pilastrami o prostych kapitelach a elewacje zewnętrzne boniowano. Ścianę południową zwieńczono trójkątnym naczółkiem a całość zamknięto dachem siodłowym o kalenicy prostopadłej do nawy. Szerokie wejście o prostym ościeżu usytuowano od południa i zamknięto dwuskrzydłowymi deskowanymi wrotami. Wejście do nawy kościoła otrzymało nieco węższe ościeże zamknięte łukiem odcinkowym, również z dwuskrzydłowymi drzwiami. Nad kaplicą urządzono emporę kolatorską otwartą na nawę.

Plac kościelny o prostokątnym zarysie, pełniący do roku 1945 funkcję lokalnej nekropolii, otoczono kamiennym murem z ceglanymi filarami bramnymi od zachodu, północy i południa. Po stronie wschodniej mur wsparto dużymi przyporami kamiennymi.

Wyposażenie

Wyposażenie niezachowane.

Aneks.

Cmentarz komunalny (poewangelicki) z drugiej połowy XIX wieku, zlokalizowany w południowo-zachodnim skraju wsi na planie prostokąta o powierzchni 1,2 ha, ze współczesną kaplicą przedpogrzebową. Wejście na teren nekropolii od strony północnej.

Cmentarz ewangelicki (nieczynny), usytuowany w południowym skraju wsi, przy skrzyżowaniu drogi Bralęcin-Krępcewo. Założony na początku XIX wieku na planie nieregularnego prostokąta o powierzchni 0,42 ha. Otoczony niskim kamiennym murem z ceglanymi filarami bramnymi po stronie zachodniej. Zachowany krzyż żeliwny sprzed 1945 roku oraz nagrobek postawiony po roku 1945.