GOLENICE (Schildberg)

Duża wieś sołecka położona na Pojezierzu Myśliborskim w odległości 6 km na północny zachód od Myśliborza, przy średniowiecznym trakcie wiodącym dalej do Chojny. Powstała we wczesnym średniowieczu zapewne jako osada służebna dla pobliskiego grodu. Na kartach historii pojawiła się w roku 1276 w akcie zbycia dóbr (Castrum et Civitatem Schiltperge) należących do rycerza Dietricha von Kerkow na rzecz margrabiów brandenburskich. W okresie tym wieś uzyskała przejściowo prawa miejskie. Pod koniec wieku XIII w Golenicach osiadła rycerska rodzina von Wedel. W tym czasie swoje włości w Golenicach miały również rody von Jagow i von Osten. Pod koniec XVII wieku Golenice stały się własnością Georga von Derfflingera. Kolejna, władająca majątkiem rodzina von Rosey w zachodnim skraju wsi wybudowała pałac z rozległym parkiem a także nowy kościół. W XIX wieku właścicielami majątku były kolejno rody von Sydow i von Rieben. W roku 1901 pałac wraz z folwarkiem wszedł w skład książęcej domeny Hohenzollernów. W roku 1945, mimo położenia przy głównej trasie, zabudowa wiejska nie uległa zniszczeniu. W latach powojennych (1945-1976) miejscowość była siedzibą gminy.

Źródła

Architektura

Kościół usytuowano w zachodnim skraju wiejskiej zabudowy, na miejscu wcześniejszej średniowiecznej budowli. Utrzymany w stylu klasycystycznym. Powstał jako istotny element zespołu rezydencjonalnego wybudowanego po zachodniej jego stronie. Otrzymał prosty układ przestrzenny, na który złożyły się; salowa nawa zamknięta od wschodu połową owalu, wieża zachodnia oraz północna przybudówka.    

Korpus nawowy wzniesiono prawdopodobnie w miejscu wcześniejszej świątyni dotkniętej jakimś kataklizmem, przy wtórnym użyciu pozyskanego z niej materiału budowalnego. Ściany wymurowano bowiem w całości z cegły uzupełnianej warstwami kamiennych otoczaków. Ostatecznie golicka świątynia otrzymała plan prostokąta (24,60 x 10,80) zakończonego od wschodu owalną apsydą. Wnętrze zamknięto tynkowanym płaskim stropem drewnianym oraz dachem dwuspadowym krytym dachówką ceramiczną ze stożkową połacią nad apsydą. W połaciach dachowych umieszczono po dwie proste lukarny doświetlające poddasze. Ściany zewnętrzne posiadające wyraźną płytką strefę cokołową w całości otynkowano i zwieńczono profilowanym gzymsem koronującym w formie wąskiego okapu. We wschodniej partii ściany południowej wykonano wtórnie wejście o prostokątnym ościeżu i drzwiach jednoskrzydłowych.

Otwory okienne korpusu nawowego otrzymały proste ościeża rozglifione do wnętrza ze skośnymi parapetami, zamknięte łukiem pełnym. Kolejne dwa okna oraz płytką wnękę o tym samym wykroju osadzono w ścianie apsydy. Środkowe partie elewacji bocznych wyodrębniono w formie pozornych ryzalitów zdobionych boniowaniem, ujętych po bokach lizenami. Okna tych ryzalitów umieszczono w prostokątnych płycinach.

Do ściany północnej, w jej wschodniej partii, dobudowano przybudówkę o planie kwadratu z oknem po stronie wschodniej. W dolnej części wykonano kryptę grobową z dużym oknem zamkniętym łukiem odcinkowym usytuowanym w przyziemiu ściany wschodniej. Piętro przeznaczono na lożę kolatorską otwartą do wnętrza kościoła oknem obramowanym rokokową dekoracją roślinno-figuralną i kartuszami herbowymi. Wnętrze zamknięto płaskim stropem oraz dachem trójspadowym łamanym krytym dachówką.  

Wieża zachodnia, czterokondygnacyjna, otrzymała plan zbliżony do kwadratu (8,80 x 9,20). Ściany o zaokrąglonych narożach wymurowano z cegły i w całości otynkowano. Rozczłonkowano je gzymsem kordonowym oraz centralnie osadzonymi pojedynczymi oknami o półokrągłym zamknięciu odzwierciedlającymi podziały kondygnacyjne. Cześć z nich wtórnie zamurowano pozostawiając jedynie niewielkie prostokątne otwory. Ostanie okna w koronie ścian otrzymały wykrój eliptyczny. W górnej dwukondygnacyjnej, drewnianej części wieży, podziały zaakcentowano cokołem i belkowaniem, płytkimi lizenami zakończonymi jońskimi głowicami, ujmującymi półkoliście zamknięte otwory dzwonne. Ponad nimi umieszczono okrągłe tarcze mechanizmu zegarowego. Czterościenna latarnia zakończona została cebulastym hełmem krytym blachą z iglicą zakończoną kulą i krzyżem.

U podstawy wieży w ścianie zachodniej, wykonano otwór głównego wejścia do kościoła o prostych rozglifionych na zewnątrz ościeżach zamkniętych łukiem koszowym. Jednoskrzydłowe drzwi osadzono bardzo głęboko, po stronie wewnętrznej ościeża.   

Plac kościelny otoczony niskim kamiennym murem pełnił funkcję lokalnej nekropolii. Bramki i furty wjazdowe usytuowano po stronie wschodniej, zachodniej oraz północnej. Obecnie jedyną przejezdną pozostaje bramka wschodnia. Na początku XX wieku po północnej stronie wiejskiej zabudowy utworzono nowy cmentarz z kaplicą przedpogrzebową. Czynny jest do dzisiaj, jednak większość nagrobków niemieckich po roku 1945 została usunięta.

Wyposażenie

W pobliżu kościoła.